Een stad die leert
Een slimme stad betekent meestal sensoren en dashboards. Voor wie er woont, betekent het iets veel eenvoudigers, en uit dat idee is CityX gegroeid. Dit is een kort verhaal over hoe een startup-idee ontstond.
Zeg "slimme stad" en de meeste mensen denken aan sensoren op de straatverlichting, camera's op kruispunten en een groot dashboard ergens op het stadhuis. Dat bestaat allemaal en het heeft zin, maar wie in de stad woont, ziet er zelden iets van. De vragen van inwoners zijn kleiner en komen elke ochtend terug: wanneer komt de bus, wanneer wordt het afval opgehaald, aan wie meld ik dat een straatlamp kapot is, wat wordt er voor mijn deur gebouwd.
Voor mij is een stad slim als ze die vragen snel beantwoordt, op één plek, zonder dat haar inwoners moeten gaan zoeken. Aan dat idee werk ik al vijf jaar.
Hoe het begon
Lang werkte ik aan projecten voor de Amerikaanse markt, voor klanten die ik nooit in het echt zag en gebruikers aan de andere kant van de wereld. In 2019 bouwde ik met Grga, een project dat ik samen met Gastrobit ontwikkelde, na lange tijd weer iets voor de markt waar ik zelf woonde, in mijn eigen achtertuin. Ik woonde toen nog in Kroatië. Het was een bescheiden project, maar het gaf me een gevoel terug dat ik gemist had: je kunt je product uitproberen op de mensen rond je en meteen zien of het werkt.
Een jaar later kwam de crisis die alles stillegde. Ik was een van de oprichters van UGP, een vereniging van ondernemers, en elke dag kwamen er nieuwe problemen binnen met dezelfde vraag: kan dit digitaal opgelost worden? Nooit heb ik meer voorstellen voor samenwerking gekregen dan in die eerste dagen van corona. Elk van die oplossingen was nodig in de week waarin ze ontstond, en elk leek een middel tegen één crisis.
Onder dat alles zag ik iets dat niet met de crisis zou verdwijnen. Mensen trekken naar de steden en zullen dat blijven doen, en met hen groeien de vragen die een stad moet beantwoorden. Een crisis gaat voorbij, verstedelijking stopt niet. Wat ik daar toen over opschreef, kan ik vandaag nog sterker bevestigen.
Vier versies
Uit die notities is CityX ontstaan. Ik bracht een team samen, en het project ging door een paar volledige ommezwaaien voor het de vorm kreeg die voor mij juist voelde. Elke ommezwaai leerde ons dat een stad niet één klant is. Een stad is haar diensten, haar mensen en haar gewoonten, en elk daarvan heeft een eigen ritme. Tegelijk is een oplossing voor één stad een oplossing voor alle steden. Een stad die per se "haar eigen oplossing" wil, verliest enorm veel door in haar eigen bubbel te willen leven.
Vandaag zit CityX aan zijn vierde versie, en pas nu komt het in zijn volwassen fase. Ideeën die jarenlang te duur of te traag waren voor een systeem dat zo complex is, kunnen eindelijk gebouwd worden, omdat het werk niet langer alleen door mensen gebeurt.
Eén app
CityX is één app voor elke stad. Inwoners ruilen ze niet in als ze verhuizen of op reis gaan. Ze kiezen gewoon een andere stad, en de app past zich aan.
Daarin zitten modules, kleine apps voor één behoefte: een defect melden, afvalophaling, vertrektijden van het openbaar vervoer in realtime, winterdienst, parkeren, evenementen. Elke module koppelt aan de systemen die de stad al heeft, in plaats van ze te vervangen. De stad kiest welke ze aanzet, en inwoners gebruiken ze gratis.
Modules in weken
De grootste verandering in de vierde versie is hoe een module tot leven komt. De stad beschrijft wat haar dwarszit, een AI-agent stelt een module samen uit kant-en-klare onderdelen, een tweede agent controleert ze, en een mens keurt ze goed voor ze bij iemand terechtkomt. Wat vroeger een IT-project van een jaar was, duurt nu een paar weken.
Daar hoort één regel bij: een module is nooit alleen een weergave van data. Een tabel uit een stadssysteem naar een app verhuizen is niet slim, het is gewoon een nieuwe plek voor dezelfde cijfers. Een module moet iets toevoegen wat de data op zich niet hebben, bijvoorbeeld wegenwerken koppelen aan de files die ze veroorzaken, of een gesprek openen tussen inwoners over wat ze zien.
Dezelfde problemen
Toen we bekeken waarmee Europese steden zelf naar EU-uitdagingen en pilootprogramma's trekken, zagen we dezelfde vragen van stad tot stad terugkomen. De problemen zijn dezelfde, alleen de data verschillen. Dat is goed nieuws, want een stad heeft geen nieuwe app nodig voor elk probleem. Ze heeft één app nodig die een nieuw probleem kan leren.
Een stad die leert
Daarom is een slimme stad voor mij in de eerste plaats een stad die leert. Als er een nieuwe vraag opduikt, wacht ze geen jaar op een project. Binnen een paar weken heeft ze een antwoord in de broekzak van elke inwoner. De technologie daarvoor bestaat nog maar pas, de vragen zijn er altijd geweest.
Als jouw stad morgen één ding mocht beschrijven dat haar dwarszit, wat zou ze dan als eerste opschrijven?